Chủ hộ kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/07/2025

1. Từ 01/7/2025, chủ hộ kinh doanh sẽ phải tham gia BHXH bắt buộc

Trước đây, theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, chủ hộ kinh doanh cá thể không bắt buộc phải tham gia bảo hiểm xã hội. Việc tham gia BHXH đối với nhóm đối tượng này hoàn toàn mang tính tự nguyện.

Tuy nhiên, theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, phạm vi tham gia BHXH bắt buộc đã được mở rộng. Cụ thể, khoản 1 Điều 2 của luật quy định rõ:

Người lao động là công dân Việt Nam thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:

…m) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định của Chính phủ.

Như vậy, kể từ ngày 01/7/2025, chủ hộ kinh doanh có giấy phép đăng ký kinh doanh sẽ chính thức thuộc nhóm đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc, bên cạnh nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động (nếu có). Đây là một thay đổi quan trọng trong chính sách an sinh, góp phần mở rộng diện bao phủ BHXH trên toàn quốc.

2. Chi tiết mức đóng bảo hiểm xã hội của hộ kinh doanh mới nhất 2025

2.1. Mức đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động làm việc cho hộ kinh doanh

Căn cứ theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, Luật Việc làm 2013 và Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, từ ngày 01/7/2025, hộ kinh doanh có sử dụng lao động sẽ phải thực hiện nghĩa vụ đóng các khoản bảo hiểm sau:

– Bảo hiểm xã hội bắt buộc (BHXH): gồm quỹ hưu trí – tử tuất và quỹ ốm đau – thai sản.

– Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)

– Bảo hiểm y tế (BHYT)

– Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (BHTNLĐ-BNN)

Tổng tỷ lệ đóng các khoản bảo hiểm trên là 21,5% tính trên quỹ tiền lương tháng của người lao động, theo quy định tại Quyết định số 595/QĐ-BHXH và Nghị định 58/2020/NĐ-CP.

2. 2. Mức đóng BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh

Chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc sẽ được chọn tiền lương làm căn cứ đóng, nhưng phải tuân thủ giới hạn do pháp luật quy định.

Về mức đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh cá thể: Theo điểm a, b khoản 4 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định tỷ lệ đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc là 3% vào quỹ ốm đau và thai sản, 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất, tổng 25% tiền lương.

Bên cạnh đó, theo khoản 1, Điều 31 Luật BHXH 2024:

– Mức đóng tối thiểu: bằng mức tham chiếu đóng BHXH, tức bằng 25% mức lương cơ sở. Hiện nay, mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng/tháng. Do đó mức đóng bảo hiểm xã hội thấp nhất của chủ hộ kinh doanh là 25% x 2.340.000 = 585.000 đồng/tháng.

– Mức đóng tối đa: bằng 20 lần mức tham chiếu, tương đương 585.000 x 20 = 11.700.000 đồng/tháng.

Do đó, từ 01/7/2025, chủ hộ kinh doanh sẽ phải đóng BHXH bắt buộc trong khoảng từ 585.000 đồng đến 11.700.000 đồng mỗi tháng, tùy theo mức thu nhập đăng ký làm căn cứ.

 

3. Chủ hộ kinh doanh không đóng BHXH bị phạt thế nào?

Trường hợp chủ hộ kinh doanh không thực hiện đúng nghĩa vụ đóng BHXH cho bản thân và người lao động từ 1/7/2025 sẽ đối mặt với các hình thức xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể, Theo Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, quy định mức phạt liên quan đến đóng BHXH bắt buộc như sau:

*Mức xử phạt hành chính:

– Phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền BHXH, BHTN phải đóng tại thời điểm bị lập biên bản, nhưng không vượt quá 75 triệu đồng, nếu:

+ Không đóng BHXH, BHTN cho toàn bộ người lao động thuộc diện bắt buộc.

+ Vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

– Phạt từ 50 đến 75 triệu đồng nếu chủ hộ có hành vi trốn đóng BHXH, BHTN, cũng chưa đến mức bị xử lý hình sự.

*Biện pháp khắc phục hậu quả:

Ngoài tiền phạt, chủ hộ kinh doanh vi phạm còn phải:

– Nộp đủ số tiền bảo hiểm còn thiếu cho cơ quan BHXH;

– Nộp tiền lãi phạt, tính bằng 2 lần mức lãi suất đầu tư bình quân của quỹ BHXH trong năm trước, áp dụng cho phần chậm hoặc trốn đóng.

Nếu không tự nguyện thực hiện, ngân hàng hoặc kho bạc nhà nước có thể trích trực tiếp từ tài khoản của chủ hộ để thu hồi số tiền nợ, cộng với lãi suất không kỳ hạn cao nhất tại thời điểm xử phạt (trường hợp vi phạm từ 30 ngày trở lên).

4. Hồ sơ đăng ký tham gia BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh

Điều 27 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định hồ sơ đăng ký tham gia BHXH bắt buộc như sau:

Như vậy, hồ sơ đăng ký tham gia BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh:

– Nếu nộp qua người sử dụng lao động: Hồ sơ bao gồm tờ khai đăng ký tham gia BHXH của người sử dụng lao động kèm theo danh sách người lao động tham gia BHXH.

– Nếu chủ hộ kinh doanh tự nộp: Hồ sơ bao gồm tờ khai đăng ký tham gia BHXH.

Hiện nay, mẫu Tờ khai tham gia bảo hiểm xã hội được quy định tại Mẫu TK1-TS ban hành kèm theo Quyết định 505/QĐ-BHXH năm 2020.

 

Để thực hiện thủ tục đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội, anh/chị chủ hộ kinh doanh có thể đến cơ quan BHXH quận/huyện nơi cư trú hoặc đăng ký online qua trang dịch vụ công BHXH: https://dichvucong.baohiemxahoi.gov.vn. Lưu ý: Hộ kinh doanh cần có chữ ký số để thực hiện nộp hồ sơ online trên trang dịch vụ công.

 

Cụ thể, trong thời gian tới, Chính phủ và BHXH Việt Nam sẽ các ban hành các công văn hướng dẫn chi tiết về thủ tục đăng ký BHXH cho hộ kinh doanh.

5. Một số câu hỏi thường gặp về bảo hiểm xã hội cho hộ kinh doanh

5.1. Chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ nghỉ hưu có phải đóng BHXH bắt buộc từ 1/7/2025 không?

Theo quy định tại Khoản 7 Điều 2 Luật BHXH 2024, từ ngày 1.7.2025, trường hợp không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc bao gồm:

…c) Đối tượng quy định tại Điểm m và Điểm n Khoản 1 Điều này đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại Khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động, trừ trường hợp thời gian đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu tối đa 6 tháng quy định tại Khoản 7 Điều 33 của Luật này.

Trong đó, chủ hộ kinh doanh chính là đối tượng quy định tại Điểm m Điều này. Do đó, chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu thì không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, trừ trường hợp thời gian đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu tối đa 6 tháng.

5.2. Chủ hộ kinh doanh đang tham gia BHXH tại doanh nghiệp khác thì có phải tham gia thêm BHXH bắt buộc cho hộ kinh doanh nữa không?

Trường hợp chủ hộ kinh doanh đang làm việc cho doanh nghiệp khác và đã tham gia BHXH bắt buộc tại công ty đang làm việc thì KHÔNG cần phải tham gia thêm BHXH với tư cách là chủ hộ kinh doanh nữa.

5.3. Chủ hộ kinh doanh đang tham gia BHXH tự nguyện đăng ký tham gia BHXH bắt buộc như thế nào?

Chủ hộ kinh doanh nếu từ tháng 7/2025 mà thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, muốn chấm dứt đóng BHXH tự nguyện để tham gia BHXH bắt buộc thì anh/chị làm thủ tục báo giảm (hồ sơ là Tờ khai TK1-TS) gửi cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ thu nơi anh/chị đang tham gia BHXH tự nguyện.

Việc bổ sung chủ hộ kinh doanh vào các nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/7/2025 sẽ giúp chủ hộ kinh doanh và người lao động được hưởng đầy đủ các quyền lợi BHXH theo quy định. Hy vọng với những chia sẻ trên từ MISA meInvoice, các chủ hộ kinh doanh sẽ có thể thực hiện chính xác và đầy đủ các quy định pháp luật về BHXH.